« ذكر مال خراج ببلدهء قم » يعنى مالى كه بعد از وظيفهء خراج ، ارباب - جهت مصلحتى - بعمّال و مردمان او داده‌اند ، يا ايشان به خود ستده‌اند ، و جون رفع عمال « 1 » نوشته‌اند ، و حساب ايشان كرده‌اند ، ايشان ستده‌اند ، بعد از وظيفهء خراج با مال خراج ضمّ « 2 » كرده‌اند ، تا آن نيز رسم و دستور شده است . اين رسم از جملهء رسمهآىء مستحدثه « 3 » است ، و در ايّام عامل‌شدن أبى هاشم « 4 » عبد اللّه بن محمد اصبهانى « 5 » به شهر قم بنهادند ، در سنهء خمس و خمسين و ثلثمائه « 6 » . و اين ابى هاشم مردى بس شرّير « 7 » بوده است . جون او والى شد ، قصد ارباب خراج كرد ، و عزيمت نمود بر تفتيش « 8 » ضمانات ايشان ، و ضرآئب « 9 » خراج ايشان . پس ارباب خراج يكهزار و پانصد دينار بر سبيل برّ و هبه بذو دادند ، و اين مبلغ بر أكرهء « 10 » خود قسمت

--> ( 1 ) . مالى كه - علاوه بر خراج - عمّال ملزم به جمع‌آورى آن بوده‌اند . ( 2 ) . ضمّ : ضميمه‌كردن و پيوستن . ( 3 ) . مستحدثه : نو ، جديد الاحداث . ( 4 ) . در أصل و نسخهء چاپى : أبى شهاب ، ولى در نسخهء ( 1 ) و ( 2 ) : أبى هاشم ، و احتمالا اين كنيهء أخيرى صحيح است ، زيرا در تمامى نسخه‌ها ( از جمله نسخه اصل ) بلافاصله پس از آن آمده است : ( و اين أبى هاشم مردى بس شرّير بوده است ) . ( 5 ) . ؟ ( 6 ) . سال 355 هجرى . ( 7 ) . صيغه مبالغه « شرور » . ( 8 ) . تفتيش : بازرسى ، بازبينى . ضمانات : تعهدات مالى . ( 9 ) . ضرائب : جمع « ضريبه » ، به معناى ماليات ، و مقصود در اينجا مالياتهاى افزون بر خراج است . ( 10 ) . أكره : كارگرانى را گويند كه به اجاره ارباب زمينى درآمده ، و كار خود بر روى زمين را در برابر مزد معينى به دو اجاره داده‌اند . امروزه اين كلمه در گفتگوهاى عامه مردم نيز مورد استفاده قرار گرفته و گفته مىشود : عمله و أكره ، يا به خطاى شايع ( أكله ) .